پیشخوان چیچکلو

مروری کوتاه بر بازار جهانی گل

فهرست مطالب

پیشگفتار ......................................................................................................1

مقدمه  .......................................................................................................1

تأثیر بحران مالی اخیر برمصرف جهانی گل  ........................................................3

نفوذ به بازارهای جدید ..................................................................................5

تجربه اندوزی ..............................................................................................6

توجه به صنعت گل در سایر کشورها .................................................................7

منابع و مآخذ ..............................................................................................11

پیشگفتار

صنعت پرورش گل یکی از مهمترین منابع ایجاد اشتغال و کسب درآمد ارزی برای تعدادی از کشورهای دنیاست که از شرایط اقلیمی مناسبی برای پرورش انواع گل و گیاهان زینتی برخوردار هستند.

اگر چه در حال حاضر در بیش از 70 کشور دنیا پرورش گل به مقیاس تجاری انجام میگیرد . اما تعداد کشورهای مطرح در صادرات جهانی گل از تعداد انگشتان دست فراتر نمی رود.

در این گزارش کوتاه اطلاعات مختصری پیرامون وضع تولید و تجارت جهانی گل و چگونگی بهره گیری از تجربیات کشورهای موفق در این زمینه به خوانندگان گرامی ارائه شده است.

مقدمه

بررسیهای انجام شده نشان می دهد که صنعت پرورش گل به یکی از مهمترین صنایع مطرح در دنیا از لحاظ ایجاد اشتغال و کسب درآمد تبدیل شده است و در حال حاضر سالانه بیش از 100 میلیارد دلار انواع گل و گیاهان زینتی در دنیا تولید و مورد داد و ستد قرار می گیرد  . عرضه مستقیم گل در حراج عمومی در برخی از کشورهای اروپایی، ایالات متحده، آسیای جنوب شرقی و حذف واسطه ها از چرخه بازاریابی- در برخی از موارد- به کاهش بهای گل و افزایش سرانه مصرف آن کمک کرده است. در شرایطی که مصرف سرانه گل در استرالیا از 4 دلار فراتر نمی رود این رقم در کشورهای اروپایی در مواردی بین 10 تا 25 برابر این رقم است.

در حال حاضر در بیش از 70 کشور دنیا پرورش گل به مقیاس تجاری برای عرضه به بازارهای بین المللیصورت می گیرد اما تعداد کشورهای مطرح در صادرات جهانی از تعداد انگشتان دست تجاوز نمی کند.

بیش از 82 % صادرات جهانی گل در کشورهای آلمان ( 22 %) ایالات متحده (15 %) فرانسه ( 10 %) بریتانیا ( %10 ) هلند( 9%)  ژاپن( 6%)  ایتالیا و سویس هر کدام 5%)) عرضه و مصرف می شود یا بخشی از آن به صورت صادرات مجدد به نقاط دیگر ارسال می گردد.

کشور هلند هر سال بالغ بر 7 میلیارد دلار از ممر صدور گل درآمد دارد و میزان درآمد این کشور از طریق صدور بذر و پیاز گل و ارائه کمکهای فنی و مشورتی و خدمات مرتبط با پرورش گل و گیاهان زینتی و تجهیزات باغبانی... به صدها میلیون دلار در سال بالغ می شود.

تولید گل و گیاهان زینتی در کشورها در سالهای اخیر از رونق قابل ملاحظه ای برخوردار بوده و میزان تولید گلهای ساقه بریده به 5/ 1 میلیارد شاخه بالغ شده است سهم ایران در تولید جهانی گل حدود  1/ 2 درصد برآورد شده است. هر ایرانی به طور متوسط در سال 10 ساقه گل مصرف می کند.

میزان صادرات گلهای ساقه بریده در ایران بین 25 تا 30 میلیون دلار در سال برآور می شود که هیچ تناسبی با ظرفیتهای صادراتی و توانمندیهای تولید این فرآورده در کشور ندارد.

تأثیر بحران مالی اخیر برمصرف جهانی گل

بنا به گزارش سامانه اینترنتی FOREX PROS.COM بحران مالی جهانی اخیر به صادرات جهانی گل- به ویژه کشور هلند- آسیب زیادی وارد کرده است و میزان تقاضا برای انواع گل و فرآورده های کشاورزی هلند ) به ویژه مواد غذایی ارگانیک( کاهش یافته است.

تولید گل بخشی از فرهنگ مردم هلند ست و گل را بهترین هدیه می دانند.  برخلاف هلندیها، آلمانی ها، بلژیکی ها و انگلیسی ها کم و بیش گل را یک کالای لوکس و تفننی تلقی می کنند . اما این طرز تلقی به مرور زمان در حال تغییر است. بهای گل در نتیجه بروز بحران مالی در سال جاری بین 20 تا 50 درصدکاهش یافته است.  تقویت « یورو » در قبال سایر ارزها بر مشکلات کشاورزان هلند افزوده است.

بحران مالی جهانی بر روند صادرات گل در کشورهای افریقایی صادرکنن ده گل  )کنیا ، اوگاندا، زامبیا، زیمباوه ( کشورهای آمریکای لاتین )کلمبیا(  و برخی از کشورهای آسیایی )از جمله هندوستان( تأثیر منفی داشته است.کشور هلند از دهه 1950 تاکنون بزرگترین مرکز یا پایگاه بین المللی گل INTERNATIONAL FLOWER HUB محسوب می شود و در تولید و صدور این فرآورده تخصص زیادی کسب کرده است . بخش عمده ای از گلهایی که هلند صادر می کند یا در حراجهای عمومی به

فروش می رساند محصول سایر کشورها هستند.

ژاپن یکی از بزرگترین بازارهای مصرف کل در دنیاست و هر سال چندین میلیارد شاخه گل مصرف می کند.  هلندیها با ابتکارات خاص این بازارها را تحت سلطه خود در آورده و روش هایی اتخاذ کرده اند که مقامات قرتطینه کشاورزی ژاپن نیازی به کنترل گلهای صادره از هلند نمی بینند و گلهای هلندی یکسره به فروشگاه های ژاپن حمل می شوند.  هلندیها برای توزیع گل به سراسر جهان شبکه های گسترده ایجاد کرده و قادرند که در کوتاه ترین زمان ممکن به هر کجای دنیا گل صادر یا از هر نقطه ای که مناسب بدانند گل وارد کنند!

هلند قادر است 60 درصد محصولات کشاورزی خود را صادر کند.  چنین نسبتی در هیچ یک از کشورهای عضو OECD مشاهده نمی شود. صادرات کشاورزی هلند در دو ماهه اول 2009  بین 10 تا 15 درصد کاهش یافته است و پیش بینی می شود که صادرات کلی هلند در سال 2009 با یک کاهش 75 / 11 درصدیروبرو شود. ] جالب است بدانیم که بر طبق آمار WTO در سال 2008 کشور کوچک هلند با صدور 634 میلیارد دلار کالا پنجمین قدرت صادراتی دنیا پس از آلمان، چین، ایالات متحده و ژاپن بوه و از لحاظ صادرات بر کشور فرانسه، ایتالیا، بلژیک، روسیه و بریتانیا پیشی گرفته است [.

در شرایط رکود اقتصادی، مصرف کنندگان صرفاً به نیازهای اساسی خود ) در درجه اول تغذیه(  فکر می کنند و گل از اهمیت می افتد. صادرات گل هلند به بریتانیا در سپتامبر 2008  حدود 19 % کاهش یافت.

از آغاز سال جاری نیز این رقم 84 میلیون یورو تقلیل یافته است. میزان فروش گلهای هلند به ایالات متحده با 18 % کاهش روبه رو شده است.

در شرایطی که رکود اقتصادی بر دنیا حاکم است.  هزینه تولید گل در هلند 20 درصد نسبت به سال  2008 افزایش و میزان فروش آن 20 درصد کاهش یافته است.

بر طبق اعلام پایگاه اینترنتی BLNZ.COM در حال حاضر 35 درصد مازاد تجاری هلند مرهون صادرات انواع گل و پیازهای آنهاست. در سال 2007 کشور هلند بالغ بر 5/ 5 میلیارد EURO )حدود 7 میلیارد دلار( گل به دنیا صادر کرد.  در کشور هلند بالغ بر 6821 شرکت از طریق پرورش گل امرار معاش می کنند و بیش از 60 کیلومتر مربع از مساحت هلند به « گلخانه ها » اختصاص یافته است . میزان صادرات گل لاله در هلند به یک میلیارد شاخه در هر سال بالغ می شود.

هلند نه تنها بزرگترین صادرکننده و واردکننده گل های ساقه بریده دنیاست بلکه بزرگترین حراج های عمومی گل دنیا در این کشور برگزار می شود.

بزرگترین حراج گل توسط شرکتی موسوم به FLORAHOLLAND AUCTION CO انجام می گیرد که 4700 نفر کارمند دارد . این شرکت هر روز 2/ 43 میلیون شاخه گل می فروشد و فروش سالانه آن به  5میلیارد دلار می رسد . بحران مالی اخیر-  به سبب کاهش حجم اعتبارات بخش تجارت- لطمه زیادی به بازار فروش گل وارد کرده و انتظار نمی رود که این بحران تا آغاز سال 2010 فروکش کند.

نفوذ به بازارهای جدید

هلندیها- به منظور جبران کاهش صدور گلهای خود و یافتن بازارهای جدید - از آغاز سال 2008  برای نفوذ هر چه بیشتر به بازارهای اروپای شرقی برنامه ریزی کردند و موفق شدند که در سال گذشته تقریباً 450 میلیون شاخه گل به اروپای شرقی صادر کنند که این رقم 30 درصد نسبت به سال 2007 افزایش نشان می دهد. بنا به گزارش سامانه اینترنتی  WWW.CBS.NL  ظرف یک دوره سه ساله میزان صدور گل به اروپای شرقی 2 برابر شده است و روسیه به یکی از واردکنندگان بزرگ گل در اروپای شرقی تبدیل گردیده است. ایالات متحده یکی از بزرگترین واردکنندگان گل از هلند است. در سال 2008 این کشور 20 درصد گلهای صادراتی هلند را خریداری کرد.

تعداد گلهای صادراتی هلند به ایالات متحده در سال گذشته 15 درصد کاهش یافت و از 800  میلیون شاخه فراتر نرفت. پس از ایالات متحده آلمان با وارد کردن 700 میلیون شاخه گل از هلند در رده دوم قرار گرفت. افزایش ارزش EURO در قبال پوند انگلیس موجبات گران شدن گل را برای شهروندان بریتانیایی فراهم کرده است.

تجربه اندوزی

به منظورموفقیت در بازارهای صادراتی بهره گیری ا زتجربیات هلند به ویژه در زمینه های زیر مناسب به نظرمی رسد :

-1 دسترسی سریع به بازارهای فروش گل

-2 بسته بندی انواع گل با توجه به ذوق و سلیقه خریداران در هر بازار

-3 شناسایی ذوق و سلیقه مصرف کنندگان در انتخاب انواع گلها

-4 ایجاد تنوع در گلهای قابل عرضه از طریق واردکردن گلهایی که تولید آنها در هلند مقرون به صرفه نیست یا با شرایط آب و هوایی هلند قابل پرورش نیستند.

-5 چگونگی مقابله با موانع غیرتعرفه ای کشورها ) به ویژه مقررات قرنطینه که رعایت آنها سبب از بین رفتن طراوت گلها می شود(

در این زمینه یادآور می شود که هلندیها به خاطر مقابله با سخت گیریهایی دپارتمان قرنطینه گیاهی ژاپن JAPAN PLANT QUARATIN DEPT در زمینه بازرسی بیولوژیکی گلها که یک هفته به طول می انجامید به ایجاد لابراتوار مجهزی در فرودگاه آمستردام اقدام و کارشناسان قرنطینه ژاپن را با هزینه خود در این لابراتور مستقر کرده اند.  تا گلهای صادره را در هلند آزمایش کرده و برای آنها گواهی قرنطینه صادر نمایند.

نتیجتاً این محموله ها از فرودگاه هلند مستقیماً به گلفروشیهای ژاپن ارسال می شوند.

-6 چگونگی برقراری ارتباط با تولیدکنندگان گل در کشورهایی که در این زمینه تجربیات زیادی دارند وگونه های خاصی از گیاهان زینتی منحصر به فرد را تولید می کنند اما توانایی عرضه آنها را به بازارهای بین المللی ندارند.

توجه به صنعت گل در سایر کشورها

بررسیهای انجام شده توسط FLOWER ZONE در نیوزیلند نشان می دهد که صنعت پرورش گل در دهه اخیر از اهمیت زیادی برخوردار شده و بسیاری از کشورهای در حال توسعه - به سبب دارا بودن نیروی کار ارزان، شرایط آب و هوایی مساعد و نیروی متخصص-  به این صنعت روی آورده اند . ارزش کل تولید جهانی گل در آغاز هزاره سوم میلادی بیش از یکصد میلیارد دلار بوده است. که حدود 25 درصد این رقم را تجارت بین المللی آن تشکیل می دهد. این رقم اکنون به سبب تغییر الگوهای مصرفی در جوامع توسعه یافته و بازارهای نوظهور از گسترش زیادی برخوردار شده است . برای نمونه یادآور می شود که بر طبق

گزارش سامانه اینترنتی WWW.FLOWERS.ORG.UK در حال حاضر در انگلستان هر سال 2/2 میلیارد پوند  )بیش از 3 میلیارد دلار( گل به مصرف می رسد.  سرانه مصرف گل در بریتانیا ظرف 25 سالاخیر از  8پوند به 36 پوند رسیده است.  سایر کشورهای اروپای غربی مصرف سرانه بالاتری دارند. که به 60 تا

100 پوند می رسد . در سالهای گذشته انگلیسیها فقط برای مناسبتهای خاص  )شرکت در مراسم عروسی، اعیاد مذهبی، عیادت بیماران، سالگرد تولد یا ازدواج[1]( به خرید گل مبادرت می کردند اما امروزه 60 درصدگلهای خریداری شده توسط آنان ارتباطی به مناسبتهای خاص ندارد.

تحقیقات انجام شده ثابت کرده است که اروپایی ها به رنگ آبی علاقه ریادی دارند . لذا میلیونها دلار اعتبار در اختیار مهندسان ژنتیک قرار داده شده است تا موفق شوند رز آبی BLUE ROSE  تولید و بخش بزرگی از بازار فعلی گل را به کشور خود اختصاص دهند . به هر حال تحقق این هدف در آینده نزدیک امکان پذیر خواهد بود.

دولت چین چند سالی است که با همکاری کارشناسان ITC ) مرکز بازرگانی بین المللی( برروی پرورش گونه های پرفروش گل کار می کند و یکی از ایالتهای جنوب غربی چین – موسوم به یونان  YUNNAN -  را به یکی از مراکز مهم پرورش گلهای ساقه بریده اختصاص داده است . ابتدا 16 هکتار از اراضی "ایالت یونان" به پرورش گل اختصاص یافت و بنا به گزارش نشریه FORUM ) مورخ آوریل 2004 ( سطح زیر کشت گل در چین به 10000 هکتار بالغ شده است. گلهای تولید شده در این استان با استانداردهای کیفی بین المللی مطابقت دارد و در مرکز حراج گل در هلند  VERENIGDE BLOEMENVEILNGEN

 ALASMEER به خوبی به فروش می رسند.  علاوه بر آن حدود 50 درصد نیازهای بازار چین از فرآورده های تولید شده در ایالت یونان تامین می شود. کشاورزان استان یونان در سالهای گذشته عمدتا به تولید " توتون " اشتغال داشتند اما به سبب مبارزه جهانی با مصرف دخانیات، دولت چین آنان را ترغیب کرد که به پرورش گل روی آورند.  ارائه کمک فنی توسط هلندیها به صنعت پرورش گل در چین موجب شد که تعدادی از سرمایه گذاران خارجی از کشورهای کره جنوبی و "آسه آن" در این صنعت مشارکت نمایند.

در حال حاضر ایالات متحده بزرگترین بازار مصرف و واردات گل در دنیا محسوب می شود. در قاره اروپا آلمان، هلند، بریتانیا، سویس و فرانسه مهمترین واردکنندگان و مصرف کنندگان گلهای ساقه بریده هستند.

به طور کلی بیش از 50 درصد گلهای صادراتی دنیا در اتحادیه اروپا – به ویژه کشورهایی که از بالاترین درآمد سرانه برخوردار هستند – مصرف می شود.

اگر چه معدودی از کشورها  )هلند، کلمبیا، اکوادور، اسپانیا، ایتالیا، کنیا و  ( ... در رده بزرگترین صادرکنندگان گل در دنیا محسوب می شوند اما سایر کشورها کم و بیش در این زمنیه فعال هستند و هریک سهم کوچکی از بازار صادرات گل را به خود اختصاص داده اند. برخی از این کشورها فقط در محدوده خاصی فعالیت می کنند.  مثلاٌ تولیدکنندگان گل در ایالت  NEW SOUTH WALES )استرالیا ( به سبب دسترسی مستمر به بازار ژاپن و برخورداری از حمل و نقل هوایی ارزان بخشی از گلهای تولیدی خود را از طریق "سیدنی و بریسبان" به ژاپن صادر می کنند.

ناحیه اختصاصی تولید گل زلاندنو – موسوم به FLOWER ZONE در دستورالعمل خود خطاب به تولیدکنندگان این کشور به آنان رهنمود داده است که:

-1 از یک استراتژی بازاریابی مشترک پیروی کنند و به صورت انفرادی وارد بازارهای صادراتی نشوند.

-2 از روشهای متعارف برای تولید و اریته های جدید گل استفاده نمایند.

-3 گلهای پژمرده یا در شرف پژمردگی را به بازار عرضه نکنند.

-4 درجه بندی گلها باید دقیقاٌ منطبق با سفارش خریدار باشد.

-5 از سلامت کامل گلها و عاری از آلودگیهای بیولوژیکی بودن آنها قبل از حمل به خارج اطمینان حاصل نمایند.

-6 بهبود کیفیت محصول را در تمام مراحل )کاشت، داشت و برداشت(  مدنظر قرار دهند و آن را به آخرین مرحله محدود نکنند.

-7 قبل از عرضه گل به یک بازار به طور کامل از نیازهای آن بازار و ترجیحات مصرف کننده اطلاع پیدا کنند.

-8 اطمینان حاصل نمایند که شبکه حمل و نقل سریع و مناسب در اختیار آنانست و می توانند سفارشهای دریافتی را بموقع و در مناسب ترین شرایط انجام دهند.

-9 در تولید و صادرات نوع خاصی از گل تخصص کسب کنند.  برای یک تولیدکننده متنوع کردن تولید اقدام پرهزینه ایست.

از آنجا که ظرفیت مصرف گل در بازارهای فعلی محدود است و رکود اقتصادی به شدت در حجم تقاضا تاثیر می گذارد تعدادی از تولیدکنندگان گل در آسیا، اقیانوسیه و اروپا متوجه بازار چین شده اند که در آینده به بزرگترین واردکننده گل در دنیا تبدیل خواهد شد . بالا رفتن درآمد سرانه برخی از ایالتهای چین که در بخش تجارت فعالیت دارند موجب خواهد شد که در زمره مصرف کنندگان عمده گل درآیند.  میزان تولید گل در چین – در حال حاضر – در سطحی نیست که نیازهای افراد این کشور را به انواع گل تامین نماید.

در پایان یادآور می شود که در بین کشورهای در حال توسعه، موفقیتهای کنیا در عرصه صادرات گل قابل مطالعه و بررسی است. ارزش صادرات سالانه گل در این کشور آفریقایی )حدود 400 میلیون دلار ( بیش از سایر کشورهای این قاره  )زیمباوه، اوگاندا، آفریقای جنوبی، زامبیا، اتیوبی و تانزانیاست(  که به این صنعت اشتغالزا روی آورده اند . خوشه صادراتی گلهای ساقه بریده کنیا  KENYA CUT-FLOWER CLUSTER که در دهه 1970 تشکیل شد و تولیدکنندگان و صادرکنندگان این محصول را تحت پوشش دارد در افزایش تولید گل در کنیا، تاسیس گلخانه های مدرن، افزایش کیفیت گلهای تولیدی این کشور و رعایت مقررات استاندارد و نفوذ به بازارهای اتحادیه اروپا تاثیر زیادی داشته است. کنیا حدود 70 درصد گلهای صادراتی خود را در حراجیهای هلند FLORAHOLLAND به فروش می رساند.  دولت کنیا در فعالیتهای "خوشه صادراتی گلهای ساقه بریده " این کشور دخالتی ندارد.

منابع و مآخذ

1- HTTP://WWW.FOREXPROS.COM, DUTCH FARM FLOWER EXPORTS HIT BY CRISIS, MARCH 20, 2009.

2- HTTP://WWW. DUTCH FLOWER EXPORTS WILT AMID WORLD ECONOMIC DOWNTURN, OCT.22,2008.

3- HTTP:// WWW.EZINEARTICLES. COM, FLOWER EXPORTERS FROM AROUND THE WORLD, ARP.23,2009.

4- HTTP:// WWW. PLANTEA.COM, BLUE ROSES: THE RACE IS ON!

5- HTTP: // WWW. FLOWERS. ORG.UK, THE UK FLOWER INDUSTRY.

6- HTTP:// WWW.CBS.NL, GROWING EXPORTS OF FLOWER BULBS TO EASTERN EUROPE, MARCH 26, 2009.

7- HTTP: // WWW. GDNET.ORG, THE WORLD FLOWER INDUSTRY: TRENDS AND PROSPECTS, 1999.

8- HTTP: // WWW. FLOWER ZONE. COM.NZ, FLOWERZONE, 2008.

9- HTTP: EN.WIKIPEDIA. ORG,FLORA INDUSTRY.

10- HTTP: // WWW.IRAN-DAILY, DOMESTIC ECONOMY, FLOWER TRADE NEAR $ 100 M. MAY 5, 2006.

11- HTTP: // WWW. TRADEFORUM-ORG, CUT FLOWERS: A MULT- MILLION DOLLAR INDUSTRY BLOOMS

IN RURAL CHINA , APR. 2004.

12- HTTP: // WWW. DPI.NSW. GOV. AU, EXPORTING CUT FLOWRS, OCT.21

صنعت پرورش گل یکی از مهمترین منابع ایجاد اشتغال و کسب درآمد ارزی برای تعدادی از کشورهای دنیاست که از شرایط اقلیمی مناسبی برای پرورش انواع گل و گیاهان زینتی برخوردار هستند.

اگر چه در حال حاضر در بیش از 70 کشور دنیا پرورش گل به مقیاس تجاری انجام می گیرد . اما تعداد کشورهای مطرح در صادرات جهانی گل از تعداد انگشتان دست فراتر نمیرود.

در این گزارش کوتاه اطلاعات مختصری پیرامون وضع تولید و تجارت جهانی گل و چگونگی بهره گیری از تجربیات کشورهای موفق در این زمینه به خوانندگان گرامی ارائه شده است.